Главная Обратная связь

Дисциплины:






Металлдардын деформациясынын физикалық табиғаты. Металлдардын бұзылуы.



Деформация-дегеніміз кернеу әсерінен дененің өлшемі мен формасының өзгеріске ұшырауы. Кернеу- бөлшектің бір бірлік қима ауданына әсер ететін күш. Кернеу және одан пайда болған деформациялар созылудың, қысудың ішкі күштерінің дене бойымен қозғалуынан және сондай-ақ фазалық(құрылымдық) өзгерістердің нәтижесінде және т.б. металдарда

болып жатқан физико-техникалық процестердің және көлемнің өзгерісіне байланысты болуы мүмкін. Кернеулі жағдайдағы кез-келген металл, күштеудің кез-келген түрінде әрқашан нормальды және жанама кернеулерді сыналады. Нормальды және жанама кернеулердің өсуі әртүрлі жағдайларға алып келуі мүмкін. Нормальды кернеудің өсуі әлсіз бұзылуға алып келеді. Ал жанама кернеу пластикалық деформацияны тудырады.Кернеудің әсерінен болған металдың деформациясы серпімді және пластикалық болуы мүмкін.Серпімді деформация - деп одан туындайтын кернеулерді алып

тастағанда толығымен жоғалып кететін деформацияны айтады.Серпімді деформациялану кезінде металдың кристалдық тордағы атомдар арасындағы арақашықтығы өзгереді. Жүкті алып тастау атомаралық қашықтықтың өзгерісі тудыруын, атомдардың алғашқы қалпына қайта келуін және деформацияның жоғалу себептерін жояды. σ=Е δ , Е-серпімділік модулі

Серпімділік модулі металдың серпімділік қасиеттерінің негізгі сипаттамасы болып табылады. Серпімділік модулі физикалық тұрғыдан қатты денедегі атомаралық байланыстардың σ=Е δ , мында: Е серпимді модулі

Серпимді модулі беріктік өлшемінің мәні болып қарастырылады. Бұл механикалық сипаттамасы құрылымы жағынан мәнсіз, дәлірек айтқанда термиялық өңдеу немесе құрылым өзгеруінің басқа да түрлері серпімділік модулін өзгертпейді, ал атомаралық қашықтықты өзгертетін температураның жоғарылауы серпімділік модулін төмендетеді. Пластикалық немесе қалдықты деформация- дегеніміз кернеу тудыратын әрекеттер тоқтағаннан кейінгі деформация. Пластикалық деформация кезінде кернеудің бір бөлігі екіншісіне қатысты жанама кернеудің әсерінен орын ауыстырады. Жүкті алған кезде жылжу сақталады, яғни пластикалық деформация өтеді(6.4-сурет). Пластикалық деформация нәтижесінде жылжу аркылы тұткырлыкты бұзылу байкалуы мүмкін. Жоғары кернеуге қол жеткізген кезде деформация процесі бұзылумен аяқталады . Денелер қимамен бір уақытта емес ,үшіншісінің дамуы нәтижесінде бұзылады. Бұзылуы 3 сатыдан турады : жарықтың пайда болуы,оның қима арқылы таралуы,толығымен бұзылу. Әлсіз бұзылу-нормальды созу кернеуі арқылы атомдардың бір қабатын басқа қабаттарынан үзуі.Үзілуі алдына ала деформациямен жүргізілмейдi. Жарықтын пайда болу механизмі кедергілердін алдында бірдей қозғалысындағы дислокацияның жиналуына байланысты, осының салдарынан кернеу концентрациясына әкеліп соқтырады. Кернеуге белгілі бір мәнді иеленгенде ,жарықтардың молшері критикалық болады және келесі өсуі қалыпты болады. Әлсіз бұзылуға өткір, жиі тербелістегі жарық тән.Әлсіз бұзылуынын энергосыйымдылығы аз,жарық жұмысының таралуы нольге жакын. Транскристалдық бұзылуды айырады: жарық –дәннің аумағында таралады, интеркристаллды дән шекаралында таралады.Сынық кенестігі –қалыпты кернеуге перпендикуляр .Әртүрлі бұзылуы –жанасатын кернеудің әсерімен ,кесу жолымен орындалады. Оған белгілі пластикалық деформациясы әкеліп соғады. Жарықтын таралу жылдамдығы аз, энергосыйымдылық мәнді қуат бөлу бетінің пайда болуына және пластикалық деформацияға жұмсалады,көп жұмыс жарықтын таралуына жумсалады. Сынық беті тегіс емес жарық сәулесін таратады .Сынық арқылы бұзылудың сипаттамасын анықтауға болады. Бузылудын маңызды механикалық құрамдары болып мыналар табылады: беріктілік, қаттылық, тұтқырлық.Механикалық құрамды біле отырып конструктор қажетті материалды тандайды . Деформациялық жағдайда материалдын механикалық құрамы материалдың сыртқы әсерлерден бұзылуын анықтайды Жүктеу әсеріне байланысты механикалық құрамы мынадай түрлермен анықталады:



1.статикалық жүктеу -жүктелуі жай және қалыпты өседі

2.динамикалық жүктеу -жүктеу қарқынды жылдамдықпен өседі және өзіне тән сипаттамалары бар.

3.кайталама немесе циклды жүктеу-жүктеуі жұмыс кезінде көп ретті және бағыты бойынша жиі ауысып отырады.


 





sdamzavas.net - 2019 год. Все права принадлежат их авторам! В случае нарушение авторского права, обращайтесь по форме обратной связи...