Главная Обратная связь

Дисциплины:






Бала емізу: бала емізуді ерте сатыда тоқтатудың проблемалары мен салдары



Жүз жыл бұрын да 2-3 жасқа дейін бала емізу ешкімді таңқалдырмаған және ол қалыпты болып табылған. Біздің үлкен әжелеріміз лактация үрдісін бала бітірмейтін зат ретінде қолданған, себебі сүттің шығуына жауап беретін гормон пролактин овуляцияны басады. Жасанды тамақтанған балалар тоқырау, күйзелістерге тез ұшырайды, өтпелі жаста және отбасылық өмірдің бастауында болатын қиындықтар осыдан.Осыдан кейін, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы дабыл қаға бастады және баланы бір жастан кейін ана сүтімен емізу мәселесіне көп назар аударды. Барлық зерттеулер жүргізілді, олар ана сүтінің құрамы мен баланың дене бітімінің және психологиялық дамуына ана сүтінің әсеріне қатысты болды. Нәтижесінде көптеген жалған теориялар жоққа шығарылды. Баланы емізудің ең аз мерзімі екі жыл. Сондай-ақ, зерттеу нәтижелері бойынша, бір жылдан кейін ана сүті өзінің қоректілігін жоғалтады деген тұжырым түбегейлі дұрыс емес. Бала өскен сайын ана сүті өз құрамын бала қажеттілігі бойынша өзгертіп отырады.

Баланы бір жастан кейін ана сүтімен емізудің пайдасы көп:

1. Әр түрлі ауруларға бекемді мықты иммунитет болып табылады. Ана сүтіндегі иммуноглобулиндер саны бала өскен сайын артатыны және ана сүтімен аз емізген сайын азайатыны ғылыми дәлелденген.

2. Баланы бір жылдан кейін ана сүтімен емізу аллергияларға бекемділікті арттырады. Ғалымдардың пайымдауынша, баланың ағзасына сиыр сүті және басқа да аллергендер неғұрлым кеш түссе, аллергияның дамуы соғұрлым аз болады.

3. Кейбір зерттеулерге сәйкес, бала емізуді тоқтатудың мерзімі мен баланың интеллектуалды дамуында байланыс бар. Интеллект деңгейі ең жоғары көрсеткіштер ана сүтін ең ұзақ емген балаларда байқалды.

4. Баланы ұзақ уақыт емізу оның әлеуметтік бейімделуіне, өзін-өзі ұстауына жақсы әсер етеді. Баланы ана сүтінен айырып үйрету – сәби үшін үлкен күйзеліс, ол оның психологиялық денсаулығында да көрініс табады және болашақта мінезінде де әр түрлі ауытқу болуы мүмкін.



5. Бала емізуді табиғи жолмен тоқтатқанда, ана сүті құрамының өзгеруінің арқасында, бала ағзасының эндокринді, иммунды, жүйке және басқа жүйелері біртіндеп ана сүтінен «айырылуға» дайындалу қабілеті бар.

6. Баланы емшектен шығарар кезде, бала емізу тек қана аштықты басуға ғана арналған құрал еместігін естен шығармаған жөн. Ана сүті, емізуді тоқтатқанға дейін, баланың дұрыс дамуна үлкен әсерін тигізеді. Оның құрамында сәбиді күйзеліс пен аурулардан қорғайтын заттар бар, сондай-ақ ауруды басатын гормондар, орталық жүйке жүйесінің үрдісін ретке келтіретін полиқанықпаған бірегей майлы қышқылдар және т.б. бар.

7. Сонымен қатар, анасының сүтін еміп жүрген балаларда сүт тістері шыққанда ауру аз сезіледі.Бала үшін бір жылдан кейінде емізудің кемшіліктері немесе теріс көрсеткіштері жоқ. Бұл тәжірибе және ғылыми жолмен де тексерілген. Өз баласын қай жасқа дейін емізетіні туралы шешімді тек анасы қабылдайды, тек ерекше жағдайларда, медициналық тұрғыдан бала емізу анасының денсаулығына немесе өміріне қауіп туғызған кезде ғана

Физиологиялық түрғыдан алғанда әйел қауымының 98% қалаған уақытқа дейін бала емізуді жалғастыруға мүмкіндігі бар. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 6 айға дейінгі балаларды негізгі сүтпен тамақтандыру қажет, ал екі жастан және одан үлкен балаларды емізуді жалғастырған жөн деп ұсыныс білдіреді.

Гормондар сүттің бөлінуі үшін жауап береді:

Сүттің бөлінуі мен өнделуіне 2 гормон жауап береді, олар гипофизді бөлінеді: окситоцин және пролактин.

Пролактин

Пролактин сүттің бөлінуі үшін тікелей жауап береді. Ол ТЕК бала емшекті емгенде ғана жауап береді. Сондай-ақ, егер баланы емізуге дұрыс салмаса немесе бала сүтті тиімді ембесе (әлсіз), ол нашар бөлінеді. Мысалға оны келесідей сипаттауға болады: бала сүтті еме бастады – миға ол туралы ақпарат түседі – бас ми гипофизы пролактин бөле бастайды – пролактин қанға түседі – осының салдарынан бала емізу арасында сүт бөліне бастайды. Бала тағыда еме бастағанда, алдыңғы бала емізуде бөлінген, дәл осы пролактин сүт бездеріне сүтті бөлгіздіреді. Яғни баланы әр бір тамақтандырған сайын біз келесі тамақандыруға сүт тапсырамыз. Пролактин қанда ұзақ болмайды, орташа алғанда бір жарым сағат, сондықтан да 3-4 сағат арасында тамақтандыру геометриялық үрдіске жақын сүт бөлінуді төмендетеді. Баланы оның талабы бойынша емізу қажет, бірақ алғашқы үш айда аралығы 2 сағаттан кем болмауы тиіс.

Окситоцин

Екінші гормон – окситоцин – сүттің бөлініп шығуы үшін жауап береді. Оның бөлінуіне көп жағдай әсер етеді: баланы емшекті емуі, түрі, иісі, жылауы, баланың ойы. Әр түрлі қанағаттану жолдары. Сүт шығуының артуы үшін арналған сусындар. Бұл гормон күйзелісті, шаршағанды және өзіне деген сенімсіздікті басады. Оның бала емізуде бөлінуі келесі сипаттағыдай көрінеді: бала емшекті емеді – гипофиз окситоцинді шығарады – окситоцин сүт протоктарынан сүтті сығып шығаруға көмектесіп емшек

 

бұлшық етін жиырады – анасы оны қысу, шаншу және емшектегі ызың ретінде сезеді, оны «сүт тасқыны» деп атайды. Сүт шығаруды ойдағыдай орнатқан кезде аталған «тасқындар» сезілмейді, бірақ ол окситоциннің бөлінбейді деген белгісі емес.

Молозиво

Бала туғаннан кейін алғашқы күндері анасының сүт бездері молозивоны бөліп шығарады, яғни сүт тәрізді сұйықтықты шығарады. Молозивоның құрамында негізгі сүттен қарағанда ақуыз 3-5есе көп болады. Негізгі сүттен қарағанда лактоза деңгейі 1,5-2 есе аз. Молозивода да майда еритин дәрумендер (А, Е, К), аскорбин қышқылы, минералды элементтер – натрий, фосфор, мырыш, сондай-ақ А классындағы иммуноглобулиндідер негізгі сүт құрамынан асып түседі. Молозиводағы май мөлшері негізгі сүттегімен бірдей деседе болады, алайда осы жаста мембрана ұлпаларының қалыптасуы үшін қажетті фосфолипид, холестерин, линолев (таптырмайтын қанық) қышқыл, қанық майлы (миристинді, пальмитинді, стеаринді) қышқылдар молозива майының құрамында көбірек. Молозива құрамына кіретін гидролитиялық ферменттердің белсендігі – трипсина, триацилглицерол-липазы және жаңа туған сәбидің ішек-қарын жолында асқорту процессін ынталандыруды қамтамасыз етеді. Бірінші тәуліктегі калориялық құрамы 1500 ккал/л құрайды, кейін 5 күнге қарай 700 ккал/л төмендейді. Молозива протеиндерінің қан іріткі ақуыздарына жақындығы және калориялығы оны жаңа туған және күні жетпей туған балаларды тамақандыруға ең пайдалысы болып келеді. Сондықтан молозивоны «ақ қан» деп атайды. Молозиво иммунологиялық қорғаныш қызметін атқарады, ол өз ретінде туғаннан кейін бірден баланы емізуге тартуды мақсатты етеді.

Негізгі сүт

Негізгі сүт «алдыңғы» және «артқы» деп бөлінеді. Алдыңғы тамақтандыру аралығында бөлінеді және емшек ұшы протокының кеңеюінде жиналады. Ол көмірсуларына өте бай, олардың ең негізгісі лактоза. Бұл сүт өте сұйық және майлы емес. Көптеген әйелдер сүттері «мөлдір» болғандықта, оны сапасыз деп ойлайды. Алайды бұл «алдыңғы» дұрыс сүт. Сәби үшін ол сусын болып табылады. «Артқы» сүт ТЕК ҚАНА тамақтандыру кезінде бөлінеді. Ол «фонтан сияқты атпайды», тек тамшылап бөлінеді. Ол ақуыздар мен майға бай. Оның құрамында лактозаны қортуға арналға ферменттер бар, атап айтқанда – лактаза және липаза. Егер баладан емізуді шектесе, емшекті жиі ауыстырса және оны алып отырса балада лактаза жетіспеушілігі басталуы мүмкін, ол тез жазылады – дұрыс емізуді қалыптастырса болғаны. Сонымен қатар бала емшекті дұрыс ұстамаса, тек қана емшек ұшын немесе ареолдың аз бөлігін емсе сүтті аз алуы мүмкін.





sdamzavas.net - 2020 год. Все права принадлежат их авторам! В случае нарушение авторского права, обращайтесь по форме обратной связи...