Главная Обратная связь

Дисциплины:






Пайдалы қазба қорлары мен аршыма көлемдерін есептеу 3 страница



ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

 

1. Ш.Әбдіраманов. Жер астында руда қазу процестерін есесптеу. «Ана тілі» баспасы, 1991. §2; 16¸24. 166 бет.

 

 


6 ТАУ ЖЫНЫСТАРЫНЫҢ БҰРҒЫЛАУДАҒЫ ҚИЫНДЫҒЫ МЕН ТӘСІЛІН ТАҢДАУДАҒЫ САЛЫСТЫРМАЛЫ ЖАЛПЫ КӨРСЕТКІШІН АНЫҚТАУ. БҰРҒЫ СТАНОГЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН ЕСЕПТЕУ

 

1. Кен сілемінің сызықпен түсірілген бейнесі (графикалық бейнелеу)

 
 

 

 


2. Тау жынысының бұрғылану қиындығының салыстырмалы көрсеткіші:

П (s +s )+К gg , мПа; (1)

мұндағы К және К --тұрақты коэффициенттері; s - тау жыныстардың қысу күштерге қарсыласу шегі, мПа; s - тау жыныстардың ығысу күштерге қарсыласу шегі, мПа; g - жыныстардың тығыздығы, кг/м ; g – еркін түсу үдеуі , 9,80 м/с ; К =0,07; К =0,00007; Сонда П =0,07(130+29)+0,00007*2800*9,80 = 13,05 мПа.

В.В. Ржевскийдің сыныптамасына сәйкес /1 - кесте/ жыныстар бұрғылануы бойынша III-сыныпқа–қиын бұрғыланатын жыныстарға жатады (Пб=10,1¸15,0).

3. Жыныстардың бұрғылануын ескеріп ұңғыларды бұрғылау үшін жоғары өнімділікті шарошкалы бұрғылау тәсілін таңдаймыз.

 

 
 

 

 

Кесте 1. Тау жыныстарының бұрғылау қиындығына Пб сәйкес сыныптамасы

 

Тау жыныстарының класы Тау жыныстары К1(sсж+sсдв) К1g Пб
Жеңіл бұрғыланатын I Тас көмірлер, тығыз топырақтар, гипс, тұздар, мергель, сланецтер, тығыз емес әктастар, топырақты мергель, көмір тәрізді тақтатас, аргиллиттер және орташа тығыздықты аргелиттер 0,3-3,5 0,7-1,5 £5
Орташа қиындықты бұрғыланатын II Сланецтер, әктастар, алевролиттер, аргиллиттер, апатитті-нефелинді кендер, перидотиттер, доломиттер және доломиттелген әктастар, тығыз құмтастар, сиенит, құмтас қатпаршаларымен доломиттенген әктастар 4,3-8,5 1,4-1,7 5,1-10
Қиын бұрғыланатын III Кварцтелген әктастар, диориттер, габбро, окремнелые әктастар, доломиттер, диориттер, гранодиориттер, кварцит, орташа граниттер және т.б. қиын бұрғыланатын абразивті жыныстар 9,2-13 1,7-2,5 10,1-15
Өте қиын бұрғыланатын IV Граниттер, роговиктер, кварциттер, габбро, диабаз, граносиениттер гранодиориттер 14-18 2-3 15,1-20
Аса қиын бұрғыланатын V Базальттар, диориттер, джеспилит, андезит және т.б. өте қиын бұрғыланатын жоғарғыабразивті жыныстар 19-23 2-4 20,1-25

 



Осы негізде көлбеу ұңғыларды бұрғылауға мүмкіндік беретін орта сыныптағы СБШ-250 МН типті бұрғы станогын, ал бұрғылау аспабы ретінде ОК типті диаметрі 269 мм шарашкалы қашауларды қабылдаймыз /кесте 2/.


 

Кесте 2. Әртүрлі шарошкалы қашаулардың тиімді қолданылу аймақтары

Қашау типі Тау жыныстарының бұрғылануы Пб
С и СТ Тығыз сазбалшықтар, гипс, тұздар, мергель, құмтасты тақтатас, тығыз емес және гипсті әктастар және басқа орташа бұрғыланатын қатпаршалы жыныстары бар төменгі абразивтік жеңіл бұрғыланатын тау жыныстары <6
Т Тақтатас, әктастар, алевролиттер, аргиллиттер, және бұрғылау қиындығы орташа келген орташа абразивті тау жыныстары 6-8
ТК Майда кристалды және аз доломиттенген әктастар, әктасты-сазбалшықты тақтатастар, магнезит және басқа да орташа абразивті тау жыныстары 8-10
ТЗ Апатитті-нефилинді кендер, доломиттенген кварцтенген әктастар және доломиттер, тығыз құмтастар, орташа грандиоритпорфирлер, сиениттер және орташа қиындықты және қиын бұрғыланатын абразивті жыныстар 8-12
ТКЗ Берік құмтастар қатпаршаларымен доломиттенген әктастар, кремнилі жыныстар қатпаршаларымен кварцтелген әктастар, диориттер, габбро және басқа да қиын бұрғыланатын абразивтік жыныстар 10-12
К Доломиттер, диориттер, гранодиориттер, , средние граниттер және басқа да орташа абразивті қиын бұрғыланатын тау жыныстары 12-16
ОК Граниттер, кварциттер, габбро, диабаз, базальттар және басқа да қиын және өте қиын бұрғыланатын абразивті жыныстар >16

 


4. Шарошкалы бұрғылау режимін (осьтік қысым шамасы және қашаудың айналу жиілігі) жыныстардың бұрғылануына сәйкес және қашау диаметріне сәйкес таңдайды. және мм кезінде меншікті осьтік қысым қашау диаметрінің 1 см–не 12 кН немесе жалпы 322 кН, / 3–кесте/ және айналу жиілігі – 1,3с-1 деп қабылданады.

 

Кесте 3. Шарошкалы бұрғылау кезіндегі меншікті күштің берілуі

Пб Қашау диаметрі, мм Меншікті күштің берілуі, кН/см
Станоктардың фактілі күші Тиімді бұрғылау үшін қажетті күш
243-269
295-320

 

5. Шарошкалы бұрғылаудың техникалық жылдамдығы келесі формуламен анықталады

, м/сағ;

мұндағы - осьтік қысым, кН ( кН);

- қашаудың айналу жиілігі ( с-1);

- қашау диаметрі, м.

Сонда

м/сағ;

 

6. Бұрғы станогының ауысымдық өнімділігі келесі формуламен анықталады

, м/ауысым; (2)

мұндағы ; ; ; - сәйкесінше, дайындау–аяқтау, операциялар ауысымының уақыты және ауысымның бекітілген үзілістерінің уақыты;

- ұңғыны 1 м бұрғылаудың негізгі және қосымша уақыты, сағ.

Ауысым уақыты әдетте 8 сағат деп қабылданады.

.

Бұрғылаудың негізгі уақыты сағ. (3)

шамасын 2¸4 мин деп қабылдаймыз.

Сонда м/ауысым.

 

7. Бұрғы станогының жылдық өнімділігі:

, м/жыл. (4)

мұндағы - бұрғы станогының 1 жылдығы жұмыс күндерінің саны;

- тәуліктегі ауысымдар саны.

Бұрғы станоктары үшін әдетте үш ауысымдық жұмыс күндері қабылданады. Сондықтан . Бұрғы станоктарының 1 жылдығы жұмыс күндерінің саны орташа аудандар үшін ЭКГ-8и экскаваторының жұмыс күндеріне сәйкес қабылданады және .

Сонда:

м.

 

Әдебиеттер тізімі:

1. Ржевский В.В. Открытке горные работы, ч.1-М., Недра, 1985

2. Мельников Н.Б. Краткий справочник по открытым горным работам. М., Недра, 1982.

 


7 ЖАРЫЛҒЫШ ЗАТТАРДЫҢ ЭТАЛОНДЫ ЖӘНЕ ЖОБАЛЫҚ МЕНШІКТІ ШЫҒЫНЫН ТАБУ ЖӘНЕ ТАУ ЖЫНЫСТАРЫН ЖАРЫЛҒЫШТЫҚ БОЙЫНША БАҒАЛАУ

 

1. Жарылғыш заттардың эталондық меншікіті шығыны мына эмпериалық формуладан табылады: q (s +s +s )+К gg , г/м ,

мұндағы К және К тұрақты коэффициенттер сәйкес 0,2 және 0,0002-ге тең.

 

В.В. Ржевскийдің сыныптамасына сәйкес (1 кесте) берілген тау жыныстары жарылу қиындығы бойынша IV класқа жатады (аса қиын жарылатын).

 

Кесте 1. АЗ эталонды меншікті шығын көрсеткіштері

Тау жынысының жарылу қиындығы бойынша класы Тау жыныстары К1(sсж+sсдв+sраст), г/м3 K2g, г/м3 qэ. г/м3
I II III IV V Оңай жарылатын Орташа жарылатын Қиын жарылатын Аса қиын жарылатын Өте қиын жарылатын 1—12 17—30 36—48 55—56 74—84 3-8 4—10 5—12 6—14 7—16 4—20 21—40 41—60 61—80 81—100

 

Енді теңдікке сан мөлшерін қойып q сандық шамасын табамыз:

q =0,2(130+29+11)+0,0002*2800*9,8=39,5г/м .

Ржевский В.В. классификациясы бойынша тау жыныстарын жарылыспен ұсақтау қиындығы бойынша 2-класқа жатады, яғни орта қиындықпен жарылатын тау жыныстарға жатады.

2. Жобалық АЗ меншікті жарылғыш заттар шығыны мына теңдікпен табылады: q =q ,

мұндағы К -сілемнің жарықшахтғын еске алатын коэффициент;

К - тау жыныстарының ұсақтау дәрежесін еске алатын коэффициент;

К - бос бет санын еске алатын коэффициент;

К - заряд пішінінің коэффициенті;

К - қопарылған тау жыныстардың мөлшерін еске алатын коэффициент;

К - пайдаланатын жарылған заттарды еске алатын коэффициент, яғни граммонитті 79/21-ді пайдаланатын жарылғыш зат көшіру коэффициенті.

Коэффициенттердің сандық шамалары мына төменгі есептеуден шығады:

а) тау жыныстарының су басу дәрежесіне қарай, сондай-ақ олардың бұрғыланғыштығына қарай жарылғыш зат деп - алюмотол таңдап алдық (2-кесте).

Сонда К - шамасы 0,85 болып қабылданады.

 

Кесте 2. Әртүрлі АЗ қолдану аймақтары

АЗ зарядтарын орналасыру Тау жыныстары
Аса қиын және өте қиын бұрғыланатын Пб = 16 - 25 Орташа және қиын бұрғыланатын Пб = 6 - 15 Оңай бұрғыланатын Пб<6
Қүрғақ ұңғылар немесе суланған ұңғының құрғақ бөлігі Ифзанит карбатол ГЛ-ЮВ; граммонит 79/21; гранулит АС-8 Ифзанит карбатол 15Т; граммонит 79/21; гранулиты АС-8, АС-4 Гранулит АС-4,М; игданит; граммонит 79/21; карбатол 15Т
Сулы ұңғылар Алюмотол; гранулотол; карбатол ГЛ-ЮВ; граммонит 30/70 Ифзанит; карбатол 15Т; гранулотол; алюмотол; грам­монит 30/70 Граммонит 30/70; карбатол 15Т; гранулотол
Сулы ұңғылар Алюмотол; гранулотол Алюмотол; гра­нулотол Гранулотол
Құрғақ және кептірілген камералар Гранулит АС-8; гранулит М; игданит Гранулит АС-4; игданит   Гранулит АС-4, М; игданит
Құрғақ кенжарлардағы шпурлар Гранулит АС-8   Гранулит АС-4; игданит; аммо­нал; детонит М; аммонит № 6ЖВ (патрондалған) Игданит; грану­лит АС-4; аммонит № 6ЖВ (патрондалған)
сулы кенжарлардағы шпурлар Аммонал; детонит М; аммонит № 6ЖВ (патрондалған)

 

б) қабылданған ( анықтау кезінде) ұсақталу дәрежесінде п=2 , мұндағы - аттырылған тау жынысы кесектерінің орташа өлшемдері, м.

шамасы келесі формуламен анықталады:

м.

 

мұндағы Е - экскаватор ЭКГ-8И-дің шөміш сыйымдылығы, 8м .

d =0,15 =0,3м.

Сонда, К = =1,67.

 

в) К -мына формула бойынша табылады: К =1,2 l +0,2=1,2·1,1+0,2=1,52.

l - берілген жыныстар кенбөлігінің құрылымының орта мөлшері (1,1 м).

г) ұңғылар диаметрі 243 мм және орта қиындықпен жарылатын тау жыныстар болғанда заряд формасының коэффициентін К =1,2 - деп қабылдауға болады.

д) К -коэффициент шамасы мына формулалардан табылады:

К ' = , мұнда H =15-18;

N = , мұнда H > 15-18; H 1,5 H ;

мұндағы H - ЭКГ-8И экскаватордың ең жоғарғы көсіп алу биіктігі-13,5м (№1 қосымша; 464-бет.)

H 1,5*13,5 = 20,35.

Кемер биіктігін 20 метр деп қабылдауға болады.

К = =1,1;

е) К көп қатарлы қысқа бәсеңдетіп аттыру кезінде 5-ке тең.

Сонымен, бәрі белгілі коэффициенттердің шамаларын (сан мәндерін) қойып, жобаны меншікті жарылғыш заттарының шығынын табуға болады

q =39,5·1,52·1,67·5·1,2·1,1·0,85=562 г/м

 

Әдебиеттер тізімі:

 

1. Ржевский В.В. Открытке горные работы, ч.1-М., Недра, 1985

2. Мельников Н.Б. Краткий справочник по открытым горным работам М., Недра, 1982.

 


8 ҰҢҒЫЛЫҚ ЗАРЯДТАРДЫҢ ОРНАЛАСУЫН ЕСЕПТЕУ, ОЛАРДЫҢ МАССАСЫН ТАБУ ЖӘНЕ 1 МЕТР ҰҢҒЫДАН ШЫҒАТЫН ТАУ ЖЫНЫСТАРЫ ҚАЗЫНДЫЛАРЫН АНЫҚТАУ

 

1. Көлбеу ұңғылық зарядтардың артықшылықтарын (АЗ зарядының кемер биіктігі бойынша біркелкі орналасуы, тау жыныстарының біркелкі ұсақталуы, кемер табанына тазарту жұмыстарының жақсы жүргізілуі, т.б.) ескере отырып ұңғылардың көлбеу орналасу сұлбасын қабылдаймыз. Ұңғының горизонтқа көлбеу бұрышы 750. Қосымша енін азайту үшін ұңғының көлбеу бұрышын (β =75 ) - деп қабылдау.

Бір ұңғы үшін кемер табаны бойынша кедергі сызығының шамасы келесі формуламен анықталады

, м; (1)

мұндағы – жарықшақтану коэффициенті, монолитті жыныстар үшін 1, жарықшақ жыныстары үшін 1,1;

мұндағы – жарықшақтану коэффициенті, монолитті жыныстар үшін 1, жарықшақ жыныстары үшін 1,1; қатты жарықшақ жыныстар үшін 1,2;

– ұңғылық заряд диаметрі, м; (dc=____ м);

Δ – АЗ зарядының тығыздығы, кг/м3 (0,9–1 кг/дм3 және сәйкесінше 900 кг/м3 қабылданады);

– АЗ жұмыс істеу коэффциенті.

Wод = 53·1,1·0,243 =8,78 м

2. Көршілес зарядтардың әсерін ескергенде кезінде кемер табаны бойынша кедергі сызығы шектік шамасы келесі формуламен анықталады:

шамасының шамасына тәуелділігін ескерсек, онда қиын аттырылатын тау жыныстары үшін:

м

Кемерді қауіпсіз бұрғылау мүмкіндігі бойынша:

; (2)

мұндағы с – ұңғыдан кемердің жоғарғы жиегіне дейінгі минимальді рұқсат етілген қашықтық, м (с=3 м); α – кемердің қиябет бұрышы, α=750.

Алынған мәліметтерді салыстыру нәтижесінде м - деп қабылдаймыз.

3. Қатардағы ұңғылар саны

м; (3)

m – жақындау коэффициенті, m=1.

4. Ұңғылар қатары арасындағы қашықтық олар көлбеу орналасқанда және ҚМА кезінде

м; (4)

5. шамасы және ұңғылардың орналасу параметрлері белгілі болғанда ұңғыдағы АЗ зарядының есептік шамасы

кг; (5)

6. Ұңғының сыйымдылығы бойынша заряд шамасын тексеру

, кг; (6)

мұндағы –1м ұңғының сыйымдылығы, кг/м; - ұңғыдағы АЗ зарядының мүмкін ұзындығы, м.

шамасы келесі формуламен анықталады

кг/м; (7)

Ұңғыдағы АЗ зарядының мүмкін ұзындығы

, м; (8)

мұндағы, - ұңғы ұзындығы, м; - тығындама ұзындығы, м.





sdamzavas.net - 2020 год. Все права принадлежат их авторам! В случае нарушение авторского права, обращайтесь по форме обратной связи...